bibilenden@gmail.com

0536 545 67 21

Bireylerde Mental Yetersizlik / Bilişsel Gerilik

Bireylerde Mental Yetersizlik / Bilişsel Gerilik

Zihinsel engellilik yani şimdiki adı ile entelektüel yeti eksikliği; çocuğun gelişimsel döneminde (0-18 yaş) ortaya çıkan, uyum problemleri ve beraberinde eşlik eden zekâ geriliğidir. Zihinsel engel seviyeleri değişmekte, çocuğun IQ puanına göre sınıflandırılmaktadır. Çocuklarda zekâ geriliğinin ortaya çıkmasında üç farklı etmen vardır. Gelin hep birlikte bu etkenlerin ne olduğuna bir bakalım;

  • Doğum Öncesinde Ortaya Çıkan Nedenler:

Doğum öncesinde oluşan zihinsel engellerin en büyük tetikleyicisi, annenin bu süreçteki tutumu ve süreci etkileyecek olumsuz durumlardır. Konuyu daha da açacak olursak bu etmenleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

  • Annenin yeterli ve dengeli beslenememesi
  • Yeterli dinlenememesi
  • Sigara, alkol, madde bağımlılığı
  • Ağır ve stresli çalışma ortamları
  • Annenin röntgen ışınlarına maruz kalması
  • Düşük yapmak için alınan ilaçlar
  • Hamilelik sırasında yaşanan kaza benzeri travmalar
  • Akraba evliliği 
  • Annenin hamilelik sırasında kızamıkçık, frengi gibi ateşli hastalıklar geçirmesi
  • Anne ve bebekte kan uyuşmazlığının ortaya çıkması

ve aileden gelen genetik hastalıklar doğum öncesi zeka geriliğine yol açabilir. 

Doğum öncesi ortaya çıkan zihinsel engellere verilebilecek bazı örnekler;

  • Hidrosefali: Kafanın bedene göre daha büyük olması ve hafif zeka geriliği eşlik eder.
  • Mikrosefali: Kafanın bedene göre daha küçük olması ve hafif zeka geriliği eşlik eder.
  • Turner Sendromu: Kısa boy, boyunda kanatlar ve hafif zeka geriliği eşlik eder.
  • Down Sendromu: Kromozom fazlalığından dolayı ortaya çıkar, Fiziksel görünümde farklılıklar, uyum problemleri ve çok ağır olmayan zeka geriliği eşlik eder.
  • Frajil X Sendromu: Uzun ve yumuşak kulaklar ve eller, çıkıntılı alın ve büyük kafa. Geç konuşma, kelime tekrarı, ince ve kaba motor becerilerde güçlük, duygusal bilgileri algılamada ve yanıt vermede zorluk. Bazı otistik bulgular ve hafif zeka geriliği eşli eder.
  • Fenilketonüri: Proteinli besinlerde bulunan asidi sindiremedikleri için oluşan sindirim sistemi bozukluklarının beyni tahrip etmesi. Otistik bulgular, tuvalet sorunları ve ileri derecede zeka geriliği eşlik eder.
  • William Sendromu: Çok nadir rastlanır ve teşhis koymak zordur. Basık burun kökleri, birbirine yakın ve çekik gözler, yüksek üst damak, kalkık burun ucu. İlk yıllarda kalp rahatsızlıkları görülür.
  • Kan uyuşmazlığı: Rh- kan grubuna sahip anne ile Rh+ kan gruplu babanın evlenmesi sonucu; bebeğin kan gurubunun Rh+ olması durumudur.

 

  • Doğum Sırasında Ortaya Çıkan Nedenler: 

Doğum anı çok önemlidir. Doğum anında yapılan en ufak bir hata bile bebeğin zihinsel gelişimine zarar verecek durumlara yol açabilir. İstisna olarak kendiliğinden gelişen durumlar da vardır. Bu durumları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz;

  • Bebeğin vaktinden erken ya da geç doğması
  • Göbek bağının bebeğin boynuna dolanması
  • Bebeğin ters gelmesi
  • Doğum anında anneye ilaç verilmesi
  • Doğum anında kafasının sıkışması
  • Bebeğin düşmesi
  • Anneye doğum anında ilaç verilmesi
  • Vakum gibi aletlerin uzman olmayan kişilerce kullanılması ve doğumun 

hijyenik olmayan aletlerle ve hijyenik olmayan ortamlarda yapılması gibi durumlar doğum anında bebeğin zeka geriliği yaşamasına sebep olacak durumlara yol açabilir. 

Doğum sırasında ortaya çıkan bu etmenlerin; beyin felcine, epilepsiye ya da zihinsel yetersizliğe yol açtığı görülmektedir.

  • Doğum Sonrası Ortaya Çıkan Nedenler:

Doğumdan sonra bebeğin gelişim dönemlerinde de zekâ geriliğini tetikleyen, yetersiz zihinsel gelişime sebep olan bazı durumlar vardır. Bu durumları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz;

  • Doğum sonrasında ortaya çıkan, ileri seviyedeki sarılık
  • Bebeklik ya da çocukluk yıllarında geçirdiği ateşli hastalıklar. (çiçek, kızamıkçık, kaba kulak, menenjit, tifo…)
  • Çocuğun geçirdiği kazalar, travmalar
  • Ekonomik yetersizlikler
  • Psikolojik sorunlar
  • Ateşli havaleler ve merkezi sinir sisteminde ortaya çıkan enfeksiyonlar gibi 

doğum sonrası zihinsel gelişimi etkileyen birçok etmen vardır.